Wychowanie dziecka

Większość z niemowląt doskonale zaspokaja swoją potrzebę ssania podczas karmienia piersią. Zwykle dzieci przyzwyczajone do piersi nie odczuwają potrzeby ssania smoczka. Wypluwają go jeśli tylko trafi on do ich ust. Noworodkom, które dopiero uczą się ssać pierś, nie należy podawać smoczka-gryzaczka, gdyż mechanizm ssania smoczka jest całkiem inny niż ssania piersi. Niemowlęta karmione butelką zazwyczaj domagają się smoczka, gdyż ich potrzeba ssania nie jest zaspokojona w sposób wystarczający. Nie ma więc powodu by im tego odmawiać. Ciekawe, że większość niemowląt, którym podczas pierwszych miesięcy życia podawano smoczek bez ograniczeń, nie przyzwyczaja się do ssania palca, nawet gdy po kilku miesiącach smoczek zostaje zabrany. Często dzieci karmione przez dłuższy czas piersią wypluwają smoczek, krzywią się nie wiedzą co z nim zrobić. Ale zdarza się również, że akceptują smoczek i pocieszają się nim przed zaśnięciem lub wtedy, gdy mama jest w pracy. Jeśli mama decyduje się na powrót do pracy, lepiej będzie, jeśli dziecko przyzwyczai się do smoczka wtedy, gdy mama jest jeszcze w domu.

Od kilku lat wraca moda na większą bliskość fizyczną rodziców (zwłaszcza mamy) z niemowlęciem, między innymi poprzez wspólne spanie w jednym łóżku. Jest to znany i praktykowany w wielu krajach zwyczaj. Obecnie neonatolodzy wręcz zalecają by w okresie noworodkowym, czyli w 1 miesiącu życia, dziecko jak najczęściej przebywało blisko ciała matki. Dla noworodka z dnia na dzień zmienia się wszystko: z każdej strony atakują go obce dźwięki, zapachy, barwy, bez przerwy coś uwiera a ciało nie ma oparcia. Najprostszym a zarazem najskuteczniejszym sposobem pomocy zagubionemu maleństwu jest częste przytulanie go. Dlatego wspólne spanie w pierwszym półroczu życia dziecka to najlepsza inwestycja w jego rozwój zarówno fizyczny jak również psychiczny. W 1 roku życia dziecko uczy się przede wszystkim podczas snu. Noworodek przyzwyczaja się oczywiście do pewnych bodźców także podczas czuwania, ale o wiele łatwiej przyswaja je oraz zapamiętuje podczas snu, który działa na niego jak filtr przepuszczający tylko określone bodźce, a innym broniący dostępu. Podstawą nauki w tym okresie jest z jednej strony częsta powtarzalność określonego bodźca, a z drugiej ograniczona ich liczba.

Najczęstszą przyczyną zachowań agresywnych u dziecka jest niewspółmierny rozwój możliwości i poczucia własnego „ja”. Dwuipółletni sprawnie porusza się samodzielnie i chciałby na własną rękę zwiedzić całą najbliższą ulicę, ale niestety rodzice mocno trzymają go za rękę. To budzi u dziecka agresję w stosunku do rodzica, do siebie samego, do przypadkowego przechodnia. Reakcje agresywne, niszczycielskie, autoagresywne spowodowane są najczęściej brakiem uwagi i czasu poświęconego dziecku, jego nudą, zmartwieniami. Jeśli będziesz mieć świadomość tego, że agresja jest odpowiedzią na dziecięcą frustrację, będzie ci łatwiej okazać dziecku cierpliwość, zrozumienie a nawet miłość. Dobrze jest dziecku mówić krótko i stanowczo, że nie akceptujesz pewnych zachowań. Nie lubisz ich i nie podobają ci się. Samo dziecko natomiast kochasz i to bardzo. Jeśli nie radzisz sobie z agresją dziecka lepiej unikaj sytuacji ją wywołujących lub pozostawiaj dziecko wtedy samo, usuwając z jego zasięgu niebezpieczne przedmioty. Jeśli dziecko jest bardzo agresywne i nie radzisz sobie z zapanowaniem nad tym należy skontaktować się z psychologiem.

Tiki nerwowe to automatyczne, powtarzające się, bezcelowe ruchy nasilające się w specyficznych sytuacjach. Bardzo są niepokojące dla rodziców, są źródłem dodatkowych stresów dla dzieci z powodu reakcji otoczenia, napinają nadmiernie mięśnie zaangażowane w tik. Najczęściej są one odpowiedzią na trudną sytuację zewnętrzną z którą dziecko nie potrafi sobie poradzić. Są to często nowe momenty w życiu malucha, np. pójście do przedszkola, pójście do szkoły, inne specyficzne sytuacje bądź też sytuacje traumatyczne. Reakcje takie są charakterystyczne dla bardzo wrażliwych dzieci, w związku z czym należy postępować tak, aby nie utrwalać tego rodzaju zachowań. Aby tiki nerwowe ustąpiły często wystarczą naprawdę niewielkie zmiany w domu, przedszkolu bądź szkole. Można nie zwracać uwagi na te intrygujące zachowania, można nie oddziaływać na nie w żaden sposób. Po prostu po pewnym czasie mijają one samoistnie. Czas trwania tych zaburzeń jest indywidualny i zależy od wielu czynników m.in. od okresu rozwojowego dziecka, napięcia psychicznego dziecka, jego sytuacji w domu bądź w szkole. W przypadku przedłużających się okresów tików nerwowych należy skontaktować się z psychologiem bądź psychiatrą.

Mówienie jest niezwykle złożoną czynnością i nic dziwnego nie ma w tym, że dziecko w wieku od 3 roku do 6 roku życia mówi niepewnie, powtarza sylaby, słowa bądź też całe zwroty, robi zbyt długie przerwy. Jego myśli oraz możliwości ich wyrażania nie są tożsame dlatego też powoduje to nadmierne napięcie psychiczne i fizyczne, które może zaowocować takimi właśnie kłopotami. Jeżeli rodzic zaobserwuje nadmierne napięcie towarzyszące niepłynności mowy oraz częste przerywanie wypowiedzi swojego dziecka może mieć ono powody do niepokoju. Jąkanie jest to niepłynność mowy i jest najczęstszym oraz najbardziej nośnym w skutkach zaburzeniem mowy. Ma ono konsekwencje społeczne, które utrudniają kontakty z innymi, powodujące, że kontakt z osobą jąkającą się jest utrudniony. Poczucie inności oraz osamotnienia, niższej wartości często towarzyszy jąkającym się dzieciom oraz młodzieży. Jąkanie się nie ma jednoznacznych przyczyn, natomiast prawdą jest, że jeżeli w rodzinie ktoś się jąkał, to dziecko ma większą szansę na taką przypadłość. Przedłużające się sytuacje stresowe także mogą być przyczyną jąkania się. W zależności od reakcji otoczenia na brak płynności mowy dziecka trudności te mogą się nasilać.

Dojrzewanie jest złożonym procesem, który trwa kilka lat oraz nie przebiega bezproblemowo. Następująca w okresie dojrzewania burza hormonów powoduje zmiany fizyczne, fizjologiczne a także psychiczne oraz dotyczące świadomości. Jest to okres trudny dla każdego dziecka, dziecko do końca nie jest świadome co się z nim dzieje, sam siebie nie poznaje i nie może dojść ze sobą do ładu. Dojrzewanie jest czasem dezintegracji dotychczasowego ładu wewnętrznego i tworzenia nowych jakości w psychice młodego człowieka. Proces ten ma wiele punktów zwrotnych i nic w tym dziwnego, momentów krytycznych, wiraży, z których często nie łatwo jest wyjść zwycięsko. Życie z dojrzewającą córką bądź synem jest czasem cierpliwości, tolerancji, empatii, cierpliwości, wyobraźni oraz miłości. Taki egzamin rodzicielskich kompetencji przerasta niejednokrotnie wytrzymałość niejednej mamy i niejednego taty. A jednak trzeba wspólnie z dzieckiem przejść przez ten etap. Pomoc rodziców w okresie dojrzewania dla dziecka jest bardzo ważna mimo, że może on w początkowym etapie nie zdawać sobie sprawy z jej przydatności i często być niechętnie nastawionym do przyjęcia pomocy.

Każde dziecko zmienia się niemal z dnia na dzień. Dziecko rośnie, przybiera na wadze, zdobywa nowe umiejętności, staje się coraz mądrzejsze, usamodzielnia się. Po okresie dojrzewania zmienia się w młodego dorosłego. Procesami rozwoju rządzą pewne prawa, rodzice powinni je znać aby zrozumieć, jakie zmiany zachodzą w ciele i psychice ich potomka. Rozwój osobniczy człowieka jest ciągiem zmian morfologicznych i czynnościowych. Zmiany te następują po sobie w pewnym charakterystycznym dla siebie porządku, każda z nich ma pewien określony czas trwania. Rozwój odbywa się przez całe życie człowieka od momentu poczęcia aż do jego śmierci. W pierwszym okresie życia człowieka zachodzą zmiany progresywne, które prowadzą do doskonalenia struktur i funkcji, następnie następuje okres stabilności a jeszcze później dokonują się zmiany inwolucyjne czyli starzenie się oraz starość. Każdy człowiek musi przejść przez wszystkie wymienione fazy rozwoju z zachowaniem ich sekwencji ale wiek realizowania się poszczególnych stadiów rozwoju może być u różnych osób bardzo zróżnicowany. Każdy człowiek bowiem jest w jakimś stopniu niepowtarzalnym.

Rodzic w zdecydowanej większości przypadków jest przekonany, że poszczególne etapy rozwoju dziecka są kolejno pokonywanymi etapami drogi od niedoskonałości do perfekcyjności. Oczekiwania rodziców są duże co do rozwoju fizycznego oraz psychicznego dziecka. Rodzice oczekują, że ich potomek będzie z wiekiem coraz mniej kłopotliwy coraz bardziej samodzielny, stanie się zrównoważony i odpowiedzialny. Jednak ku rozczarowaniu rodziców wcale tak się nie dzieje, bowiem rozwój dziecka wbrew oczekiwaniu jego rodziców wcale nie postępuje liniowo wedle określonego schematu. Na trudnej drodze do coraz doskonalszej równowagi psychicznej dziecko przechodzi przez oczywisty okres postępu ale również wyraźnej regresji. Pogodne i słuchające swoich rodziców dziecko zmienia się w krnąbrnego półtora-latka, który zachowuje się tak jakby zapomniał o wszystkim czego go nauczono. Posłuszne dziecko staje się z czasem coraz bardziej najeżone zadziorne i chce jak najszybciej się usamodzielnić. Dziecko przeżywa różne nastroje wraz z rozwojem rodzic powinien być tego świadom i czasami wspierać dziecko w jego trudnych chwilach. Lepsze zachowanie przeplata się z zachowaniem gorszym.

Psychika dziecka oraz jego ciało rozwija się w początkowym okresie życia w pewnych etapach, wedle określonego wzorca oraz zgodnie ze stałymi prawami. Zmiany oraz przekształcenia jakimi podlega jego zachowanie w poszczególnych fazach są jednakowe dla wszystkich dzieci, chociaż sposób oraz tempo ich dokonywania mogą się różnic, są one charakterystyczne dla danego dziecka i stanowią o indywidualności dziecka. Wiadomo, że najpierw każde dziecko siada, potem zaczyna pełzać, raczkuje, następnie czołga się aż wreszcie staje na nogi oraz stawia pierwsze swoje kroki. Dziecko może jednak zacząć siadać szybciej niż jego rówieśnicy. Każde dziecko jest odmienne i tempo oraz energiczność zachowania różnią się w każdym z przypadków. Każdy z dwulatków przeżywa swój etap przekory, kiedy niedwuznacznie potrafi wyrazić swój protest i odmowę wobec rozmaitych kierowanych do niego żądań i poleceń, każde dziecko będzie wykazywało odmienny charakter jedno w takiej sytuacji stanowczo będzie protestowało inne zaś nie. Jednak mimo odmienności można zdefiniować pewne wzorce rozwoju dla każdego z dziecka. Są one charakterystyczne dla danego wieku.